Енді қарыз алушыларға әр банк пен микроқаржы ұйымына жеке-жеке жүгінудің қажеті жоқ. Мемлекет борыштық міндеттемелерді реттеудің ыңғайлы әрі тиімді жүйесін іске қосты.

Бүгінде кредиттер азаматтарға өз жоспарларын жүзеге асыруға және тұрмыс сапасын жақсартуға мүмкіндік береді. Алайда өмірлік жағдайлар өзгерген кезде кредиттік міндеттемелерді қайта қараудың түсінікті әрі қолайлы тетігінің болғаны маңызды. Бұл әсіресе бірнеше қаржы ұйымынан қарызы бар азаматтар үшін өзекті. Мысалы, екі түрлі банкте және бір микроқаржы ұйымында қарызы болуы мүмкін.

Бұрын мұндай жағдайда кредиторлармен келіссөз жүргізу көп уақыт пен күшті талап ететін. Қарыз алушы әрбір банкке немесе микроқаржы ұйымына жеке-жеке өтініш беруге мәжбүр болды. Әрбір кредитор өз шешімін басқа ұйымдардың ұстанымын ескермей, дербес қабылдайтын. Соның салдарынан екі қаржы ұйымы қарызды өтеу шарттарын жеңілдетуге келіссе, үшіншісі бас тартатын жағдайлар жиі кездесетін. Нәтижесінде кредиторлар арасындағы үйлестірудің болмауынан барлық келісімдер нәтижесіз қалып жатты.

Бюрократияның орнына – ыңғайлы цифрлық шешім

Осы мәселені шешу мақсатында 2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда борыштық міндеттемелерді реттеуге арналған Finkelisim бірыңғай цифрлық платформасы іске қосылды. Жоба Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту Агенттігі мен Бірінші кредиттік бюроның бірлесуімен әзірленді.

Мемлекет қарыз алушы мен барлық кредиторларды бір цифрлық алаңда біріктіретін заманауи әрі технологиялық тетік қалыптастырды.

Платформа Банк омбудсманы мен Микроқаржы омбудсманы институттарының базасында «бір терезе» қағидаты бойынша жұмыс істейді. Оның басты мақсаты – қарызды реттеу рәсімін азаматтар үшін барынша қарапайым әрі қолжетімді ету. Енді әртүрлі қаржы ұйымдарына бірнеше өтініш жіберудің орнына, интернет арқылы бір ғана өтініш беру жеткілікті.

Платформаны кімдер және қандай шарттармен пайдалана алады?

Бұл сервис қарыздары бойынша қаржылық мәселелерді шешуге мұқтаж азаматтарға арналған. finkelisim.kz сайтында өтініш беру үшін төмендегі талаптар сақталуы қажет:

• Сізде кепілсіз тұтынушылық кредиттер бойынша 90 күннен астам мерзімі өткен берешек болуы тиіс. (Бұл рәсімге ипотекалық, автокредиттер және кәсіпкерлік мақсаттағы қарыздар қатыспайды).
• Кредиттеріңіз кемінде екі немесе одан да көп кредиторда (банктерде, микроқаржы ұйымдарында немесе коллекторлық агенттіктерде) рәсімделген болуы қажет.
• Жалпы берешек сомасы 150-ден 1 600 АЕК-ке дейін болуы тиіс (2026 жылы – 648 750 теңгеден 6 920 000 теңгеге дейін).
• Берешек бойынша өндіріп алу туралы заңды күшіне енген сот шешімі немесе нотариустың атқарушылық жазбасы болмауы тиіс.

«Қорғау режимі»: қарыз алушы үшін тыныштық пен уақыт

Платформаның ең маңызды жаңалықтарының бірі – өтініш берілгеннен кейін «қорғау режимінің» автоматты түрде іске қосылуы.

Өтініш қарауға қабылданған сәттен бастап кредиторларға заңнамаға сәйкес қарызды мерзімінен бұрын өтеуді талап етуге, сотқа жүгінуге, нотариустың атқарушылық жазбасын жасауға немесе берешекті коллекторлық агенттікке беруге тыйым салынады.

Әр қадамдағы қарапайымдылық және ашықтық

Процесс мүмкіндігінше жеңілдетілген және түсінікті болу үшін жасалған:

• Қауіпсіз бастау: Сайтқа кірген кезде пайдаланушылар биометриялық бет-әлпетті тексеруден өтеді. Бұл жеке деректерді сенімді түрде қорғайды және алаяқтықтың алдын алады.

 • Ақылды деректерді жинау: платформаның өзі несие бюроларынан ақпаратты табады, барлық несиелерді бір тізімге жинайды және оларды растау үшін несие берушілерге жібереді.

• Бірыңғай кесте және қолжетімді төлемдер: жүйе бірыңғай, ыңғайлы төлем кестесін жасауға көмектеседі. Көптеген азаматтар үшін төлемнің ең ұзақ мерзімі 5 жылға дейін болуы мүмкін. Әлеуметтік жағынан осал топтар мен атаулы әлеуметтік көмек алушылар үшін ұзағырақ мерзімдер қарастырылған – 7 жылға дейін.

• Онлайн қол қою: шарттармен келіскеннен кейін барлық құжаттар (омбудсман хаттамасы, кредиторлармен келісімдер) сіздің жеке кабинетіңізге жіберіледі, онда оларға 72 сағат ішінде электрондық цифрлық қолтаңбаны пайдаланып еркін қол қоюға болады.

• Барлығына бір төлем: бір адам бір кесте бойынша бір ғана төлем жасайды, ал платформаның өзі ақшаны кредиторлар арасында қажетті пропорцияларда бөледі.

Маңызды әлеуметтік пайда: қарыз алушылар үшін ұжымдық есеп айырысу рәсіміне қатысу мүлдем тегін.

Бұл тек бастамасы ғана.

Finkelisim-нің іске қосылуы қарыз алушылардың қарызын басқаруға жүйелік тәсілді қалыптастыру жолындағы маңызды қадам болып табылады. Қаржы нарығын реттеу және дамыту Агенттігі азаматтар мен қаржы институттары ортақ тіл таба алатын жаңа цифрлық орта құруда. Бұл тек бір реттік шара емес, сонымен қатар барлығына қаржылық тұрақтылығын қалпына келтірудің анық және қолжетімді құралын ұсынатын инфрақұрылымды құру бойынша жүйелі күш-жігердің бастамасы.